Kankergerelateerde vermoeidheid (CRF)
Vermoeidheid is de meest voorkomende bijwerking van kankerbehandelingen. Als de vermoeidheid veroorzaakt is door de behandeling van kanker spreken we van kankergerelateerde vermoeidheid of “Cancer-related fatigue” (CRF).
Iedereen voelt zich wel eens vermoeid. In de meeste gevallen is dit op te lossen door rust te nemen. Bij CRF is dit anders. Deze vermoeidheid verbetert niet door rust. De klachten zijn chronisch en kunnen een behoorlijke negatieve invloed hebben op het dagelijks functioneren van iemand.
Symptomen van kankergerelateerde vermoeidheid
De klachten kunnen variëren van chronisch weinig energie hebben tot uitputting. Andere veelvoorkomende klachten zijn:
– Zware ledematen
– Gebrek aan motivatie
– Depressieve klachten
– Een abnormale slaap
CRF heeft een aanzienlijke impact op de kwaliteit van leven. In de meeste gevallen zijn deze klachten tijdelijk van aard en zullen binnen een aantal maanden verbeteren. Maar bij sommige mensen kan de kankergerelateerde vermoeidheid nog jaren na de laatste behandelingen het dagelijks leven overheersen.
Wat kun je zelf doen?
Het kan lastig zijn om invloed te krijgen op de symptomen van CRF. Aangezien de klachten per persoon kunnen variëren en de persoonlijke omstandigheden een rol spelen, kan het nuttig zijn om je energiepatroon in kaart te brengen.
Dagboek bijhouden
Onderzoeken wanneer en hoe vaak je last hebt van de vermoeidheidsklachten.
– Welke factoren maken het erger?
– Welke factoren lijken een gunstige invloed te hebben?
– Hoe is je energieniveau in de ochtend, en hoe in de middag of avond?
Het kan nuttig zijn om een periode een dagboek bij te houden, waarbij je per dagdeel bijzonderheden opschrijft en je energieniveau een cijfer geeft tussen de 0 (uitgeput) en 10 (vitaal).
Slaap en Rust
Je slaap- en rustpatroon heeft ook invloed op je energieniveau. Ondanks dat de vermoeidheid bij CRF vaak niet verminderd door rust, is het cruciaal om te streven naar een gebalanceerd slaap- en rustpatroon.
Probeer op een vast tijdstip naar bed te gaan en op een vast tijdstip op te staan. Streef ernaar om maximaal 8 uur in bed te blijven. Verder kun je overdag verschillende, korte rustmomenten inplannen van maximaal 30 minuten. Dit is gunstiger dan één lang rustmoment op de dag. Kijk bijvoorbeeld of je per dagdeel een rustmoment kunt inplannen.
Lichaamsbeweging
Hoewel het tegenstrijdig lijkt, helpt regelmatig bewegen vaak om vermoeidheid te verminderen en je conditie te verbeteren. Bij CRF is het belangrijk om op korte termijn te beginnen met activiteiten als wandelen, fietsen, zwemmen, yoga of Qigong.
Bewegen kan al een enorme uitdaging zijn bij kankergerelateerde vermoeidheid. Net als bij je slaap- en rustpatroon, kan het helpen om op vaste momenten te bewegen en dit niet af te laten hangen van hoeveel energie je op dat moment denk te hebben. Bouw beweging altijd rustig op en overleg bij twijfel met je arts of fysiotherapeut.
Ondersteuning bij kankergerelateerde vermoeidheid
CRF is een ingrijpende en complexe bijwerking die door mensen met kanker als meest voorkomende en hinderlijke klacht wordt genoemd. Het is daarom enorm belangrijk om ondersteuning te zoeken om begeleiding en informatie te krijgen over hoe u hiermee om kunt gaan en welke hulp mogelijk is.
Ga in gesprek met je arts of casemanager en vraag om professionele hulp van bijvoorbeeld een psycholoog, ergotherapeut of fysiotherapeut. Daarnaast zijn er ook verschillende aanvullende therapieën die, met wetenschappelijke onderbouwing, goede ondersteuning kunnen bieden bij kankergerelateerde vermoeidheid, zoals acupunctuur, yoga, mindfulness-based stress reduction (MBSR), tai chi of qigong.